مجموعههای برگزیده
مشاهده همه
درسگفتارهای کاپیتال
به قلم: ف.م. جوانشیر
درسگفتارهای کاپیتال، یادداشتهای فرجالله میزانی (ف.م. جوانشیر) برای جلسات آموزش اقتصاد سیاسی و کاپیتال مارکس است. این مجموعه به کوشش اکبر قنبری در سه جلد توسط نشر نگاه معاصر منتشر شده و بخشهای مختلف آن در این وبگاه به صورت مقاله منتشر میشود.
نظریهٔ ارزشپایهٔ تورم
به قلم: مایکل رابرتز
مایکل رابرتز در این مجموعهٔ چهاربخشی — برگرفته از پژوهش مشترکش با گولیلمو کارکدی — نخست به نقد نظریههای جریان اصلی و هترودوکس تورم میپردازد، سپس «نظریهٔ ارزشپایهٔ تورم» را معرفی کرده و در نهایت آن را بر جهش تورمی پساهمهگیری میآزماید.
مقالات برگزیده
درسگفتارهای کاپیتال
تولید اضافه ارزش نسبی
تمدید روزانهٔ کار محدودیتهای جدی برای سرمایهدار دارد. اما راه دیگری برای بالا بردن اضافه ارزشی که استخراج میکند هست. به طور مشخص با کم کردن میزان کاری که کارگر برای خود کار میکند - یعنی با کم کردن میزان کار اجتماعاً لازم برای بازتولید نیروی کار - میتوان به این هدف رسید. این پروسه، «تولید اضافه ارزش نسبی» نام دارد.
ماتریالیسم، رئالیسم و نظریه بازتاب
این مقاله که در سال ۱۹۸۲ نگاشته شده، با بازخوانی انتقادی «نظریه بازتاب» در معرفتشناسی مارکسیستی، قرائتهای مکانیکی و منفعلانه از آن را به چالش میکشد. نویسنده استدلال میکند که...
ساخت حزب پیشاهنگ در کنیا
این پژوهش از مجموعه «برای ساخت آینده» انترناسیونال مترقی حزب کمونیست مارکسیست کنیا را بررسی میکند: از ضرورت حزب پیشاهنگ در سنت مارکسیستی و گذار کنیا از مستعمره به نومستعمره تا راهبرد دومرحلهای انقلاب دموکراتیک ملی و سوسیالیستی، سانترالیسم دموکراتیک، خط تودهای و جبههی متحد فرودستان.
ایجاد دموکراسی مردمی تمامفرآیندی در چین
در مجموعه پژوهشی «برای ساخت آینده» که به برساخت سوسیالیستی معاصر میپردازد، پاوِل وارگان و جیسون هیکل مفهوم «دموکراسی مردمی تمامفرآیندی» در چین را بررسی میکنند؛ نظامی پیچیده مبتنی بر مشارکت سیاسی گسترده و حکمرانیِ از پایین که بهعنوان یکی از پایههای مادی فرآیند مدرنیزاسیون سوسیالیستی چین عمل میکند.
مجله دانش و امید — شماره ۳۶
رهایی اجتماعی بدون مبارزه با امپریالیسم؟ هرگز!
سیاست رهاییبخش زمانی معنا پیدا میکند که بتواند میان عدالت اجتماعی، استقلال سیاسی و مقاومت در برابر سلطه جهانی پیوند برقرار کند. مبارزه با استثمار داخلی بدون مواجهه با ساختار امپربالیستی به افقی محدود فروکاسته میشود، همانطور که جریان ضدامپربالیستی جداافتاده از مطالبات مردم نیز به بنبست خواهد رسید.
تأملاتی درباره طبقات
فهم علمی و درست طبقات اجتماعی در سرمایهداری، یکی از بنیانهای اصلی سیاستورزی سوسیالیستی است. در این مقاله، نویسندگان بنیانهای نظری طبقات در مارکسیسم را تبیین کرده و وضعیت طبقات در ایران را بررسی میکنند.
جدیدترین مقالات
مشاهده همه (42)
مجله دانش و امید — شماره ۳۷
«استثمار» در واقع به چه معناست؟
اکثر مردم فکر میکنند استثمار صرفاً به معنای دستمزد کم یا رفتار نامناسب است. اما اینها تنها جلوههای خاصی از استثمار و نه مفهوم آن به معنای کامل کلمه هستند. از نظر کارل مارکس، استثمار را نمیتوان به لحظات مجزا در یک سیستم خنثی تقلیل داد. این نه یک جداسازی یا انحراف، بلکه ...
مجله دانش و امید — شماره ۳۷
حاکمیتسازی از یک اقتصاد سیاسی سهقارهای
اقتصاد نئوکلاسیک، نظریه وابستگی مارکسیستی (و دیگر مکاتب فکری غیرمتعارف) را بهمثابه یک اثرِ ازمدافتاده جلوه داده است؛ یک اثر منسوخ شدۀ فکری متعلق به آمریکای لاتین در دوران جنگ سرد، که...
مجله دانش و امید — شماره ۳۷
نقشۀ وابستگی و فرارَویِ سازوکارها از مرزهای ملی
یادداشت قبلی ما، نظریۀ مارکسیستیِ وابستگی را بهعنوان سنگبنای یک اقتصاد سیاسیِ سهقارهای، بازسازی کرد. آن مطلب، بنیان نظری بحث بود. این یادداشت، شالودۀ تجربی آن را بنا میکند.
مجله دانش و امید — شماره ۳۷
نئولیبرالیسم و قشر روشنفکر
یکی از ویژگیهای مهم سرمایهداری نولیبرال در کشوری جهان سومی مانند هند، شکافی است که میان مردمِ زحمتکش و روشنفکران ایجاد میکند. در دورۀ استعمار هند توسط انگلستان، ...
مجله دانش و امید — شماره ۳۷
اصلاحات در شرایط محاصره: درک مفهوم اقدامات اقتصادی جدید کوبا
مبارزۀ طولانی انقلاب کوبا به پایان نرسیده است: نوآوری اقتصادی و همبستگی بینالمللی در حال مقابله با تشدید محاصرۀ آمریکا است.
مجله دانش و امید — شماره ۳۷
مبارزۀ دولتها برای نیل به حاکمیت واقعی
تامر منصور، تحلیلگر مصری، در مقالهای چهاربخشی به مسئلۀ حاکمیت دولتها میپردازد. او در ابتدا با ارائۀ مثالهایی از چهار گوشۀ جهان نشان میدهد که چگونه سیاستهای نواستعماری امپریالیسم، دولتهای بهظاهر رهاشده از استعمار کهن را دوباره به بند کشیده است.
مجله دانش و امید — شماره ۳۷
سیاستِ خواندن
عملِ خواندن چیزی فراتر از صرفاً دنبال کردن متن با چشم یا - اگر کتابهای صوتی را ترجیح میدهید - با گوش است. اگر خواندن به شیوهای صحیح انجام شود، هنری است که از طریق تعامل فکری با نویسنده (یا نویسندگان) به درکی عمیقتر و بهتر میانجامد. ...
مجله دانش و امید — شماره ۳۷
شکست از دید چهکسی؟؛ بازنویسی معیارهای سنجش سوسیالیسم
ادعا میکنند که سوسیالیسم «شکست خورده» است. اگر بپرسیم: چه کسی موفقیت را تعریف میکند و با چه معیارهایی؟ ناگهان ادعا فرو میپاشد. جوامع سوسیالیستی، از اتحاد شوروی تا چین، ...
مجله دانش و امید — شماره ۳۷
ایرانِ پس از جنگ
با کاهش فضای جنگی در ایران به طور طبیعی مسائل سیاسی و اقتصادی در افکار عمومی برجسته میشود. در صدر این مسائل هم مسائل اقتصادی قرار دارد.
مجله دانش و امید — شماره ۳۷
دستفروشی به مثابه جلوهای از بحران ساختاری سرمایهداری
گسترش دستفروشی در کلانشهرهای ایران طی دهههای اخیر به یکی از مشهودترین جلوههای دگرگونیهای اقتصادی و اجتماعی در فضای شهری تبدیل شده است. بنا به گزارش مسئولان در سال 1404 فقط در شهر تهران 35 هزار دستفروش مشغول به فعالیت بودهاند که...
مجله دانش و امید — شماره ۳۷
ایران، چهار راه حوادث بزرگ!
حوادث سالهای اخیر جهان و قدرت گرفتن راستها، به ویژه راستهای افراطی در بسیاری از کشورهای بزرگ سرمایهداری و کشورهای شرق اروپا، آمریکای لاتین و برخی کشورهای آسیایی، روی کار آمدن افراطیترین و نژادپرستترین بخشهای محافظهکاران...
مجله دانش و امید — شماره ۳۷
حاکمیت ملی، ضد امپریالیسم و مقاومت ایران
حملۀ مجدد امپریالیستی به ایران بار دیگر یکی از عمیقترین نقاط ضعف سیاسی و نظری بخشهای بزرگی از چپ معاصر را آشکار کرده است. دقیقاً در لحظۀ تاریخی که جهان شاهد فروپاشی شتابندۀ نظم امپراتوری تکقطبی و ظهور پیکربندی چندقطبی جدید روابط بینالملل است،...